Dokumenty z II wojny światowej

Od pana Jana Ołtarzewskiego otrzymaliśmy kopie ulotek, które w listopadzie 1939 roku były rozdawane wysiedlanym mieszkańcom, m.in. Powidza. Dokładny opis znajdziemy w książce „Niemiecki obóz przesiedleńczy w Gnieźnie w latach 1939 – 1940” pod redakcją Zenona Czesława Wartela.

„Wielu rodzinom wysiedlanym na początku listopada 1939 roku wręczano dwujęzyczne, dwustronnie zadrukowane ulotki, wielkości kartki z zeszytu szkolnego, zatytułowane „Beschlagnahme - Zajęcie”. Druk nie był imiennie adresowany do wysiedlanych osób. Okupanci nie brali w ogóle pod uwagę takiej procedury, świadczy o tym fakt, że na druku nie pozostawiono miejsca na wpisanie nazwiska czy adresu. Polski tekst ulotki nie był identyczny z niemieckim. Wersja polska zredagowana była w nieco łagodniejszej formie. Przede wszystkim w polskim tytule nie użyto określeń konfiskata ani rekwizycja, lecz zajęcie. Zapewne było to zamierzone, celem stworzenia wśród wysiedlanych nadziei, jakoby istniała jeszcze szansa powrotu do opuszczanych siedzib. Decyzję o wysiedlaniu i konfiskacie całego majątku podejmował komisarz miasta Gniezna, jako szef administracji cywilnej miasta.

W tekście niemieckim ulotka zawierała wyraźne stwierdzenie, że dokonana została natychmiastowa konfiskata mieszkania, posiadanego sklepu, a także przedsiębiorstwa wraz ze wszystkimi przynależnościami. Pozostawione miały być wszystkie urządzenia łącznie z maszynami i zawartością magazynów. Pomieszczenia sklepowe i zakłady musiały pozostać w pełnej gotowości do dalszego ich użytkowania. Konfiskowano wszystkie meble, pościel, bieliznę pościelową i wszystkie urządzenia mieszkania. Zabrać można było jedynie przedmioty czysto osobiste: dokumenty, pamiątki, odzież, bieliznę osobistą i przybory toaletowe. W Poznaniu w niemieckim tekście w ogóle nie wspominano o możliwości zabierania ze sobą przedmiotów wartościowych. W polskiej wersji ulotki pisano natomiast o takiej możliwości”.

Panu Janowi serdecznie dziękujemy.